Anayasa hukuku

Anayasa Hukuku

Anayasa hukuku: temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimi (m.13), ölçülülük ve kanunilik, eşitlik ilkesi, devletin temel organları ve yetki ilişkileri; norm denetimi mantığı.

Başat mevzuat: Anayasa 2709

Çalışma akışı

1. Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
2. Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
3. Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve references/<konu>.md dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
4. Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.

Alt-konular

Konu	Referans	Ne zaman?
Temel Kavramlar ve Anayasal Sistematik	references/temel-kavramlar-ve-sistem.md	Anayasa hukukunun temel kavramlarını, normlar hiyerarşisini ve 1982 Anayasası sistematiğini netleştirmek; bir uyuşmazlığın hangi anayasal başlığa ve denetim yoluna oturduğunu konumlandırmak gerektiğinde kullanılır.
Temel Hak Sınırlama Testi (m.13)	references/temel-hak-sinirlama-testi.md	Bir kanun, kararname veya idari işlemin bir temel hakka müdahalesinin Anayasa m.13 ölçütlerine uygun olup olmadığını adım adım test etmek; kanunilik, meşru amaç, demokratik gereklilik ve ölçülülük analizi gerektiğinde kullanılır.
Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı	references/esitlik-ve-ayrimcilik.md	Bir kural veya uygulamanın Anayasa m.10 eşitlik ilkesine veya ayrımcılık yasağına aykırı olup olmadığını değerlendirmek; karşılaştırılabilir durum, farklı muamele ve haklı sebep analizinin gerektiği hallerde kullanılır.
Norm Denetimi (İptal ve İtiraz Yolu)	references/norm-denetimi-iptal-itiraz.md	Bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Anayasaya aykırılığının AYM önünde nasıl denetleneceğini belirlemek; soyut norm denetimi (iptal davası) ve somut norm denetimi (itiraz yolu) ile başvurma şartlarının gerektiği hallerde kullanılır.
AYM Bireysel Başvuru Stratejisi	references/aym-bireysel-basvuru-stratejisi.md	Bir temel hak ihlali iddiasının Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla taşınıp taşınamayacağını ve kabul edilebilirlik şartlarını değerlendirmek; başvuru yollarının tüketilmesi, süre ve konu yönünden yetki analizinin gerektiği hallerde kullanılır.
İfade, Toplantı ve Örgütlenme Özgürlükleri	references/ifade-toplanti-orgutlenme.md	İfade özgürlüğü, basın, toplantı-gösteri ve dernek-sendika gibi iletişim ve örgütlenme özgürlüklerine yönelik bir müdahalenin anayasaya uygunluğunu değerlendirmek; bu çekirdek demokratik haklara ilişkin uyuşmazlıklarda kullanılır.
Mülkiyet Hakkı ve Kamulaştırma	references/mulkiyet-ve-kamulastirma.md	Mülkiyet hakkına (m.35) yönelik bir müdahalenin, kamulaştırmanın veya fiili el atmanın anayasaya uygunluğunu ve giderim boyutunu değerlendirmek; kamu yararı, kanunilik ve adil denge analizinin gerektiği hallerde kullanılır.
Adil Yargılanma ve Hak Arama (Anayasal Boyut)	references/adil-yargilanma-anayasal.md	Bir yargılamada adil yargılanma hakkının (m.36) veya suç-ceza güvencelerinin (m.38) ihlal edilip edilmediğini anayasal düzeyde değerlendirmek; mahkemeye erişim, makul süre, silahların eşitliği ve masumiyet karinesi sorunlarında kullanılır.
Devlet Organları ve Yetki İlişkileri	references/organlar-yetki-iliskileri.md	Yasama, yürütme ve yargı arasındaki yetki ve denetim ilişkilerinin, CB kararnamesi-kanun ayrımının ve kuvvetler ayrılığına dair sorunların anayasaya uygunluğunu değerlendirmek; organlar arası yetki çatışmalarında kullanılır.
Olağanüstü Hâl ve Hak Askıya Alma Rejimi	references/olaganustu-hal-rejimi.md	Olağanüstü hâl döneminde alınan tedbirlerin ve temel hak kısıtlamalarının Anayasa m.15 ve OHAL rejimi çerçevesinde denetlenmesini sağlamak; çekirdek haklar, ölçülülük ve durumun gerektirdiği ölçü analizinin gerektiği hallerde kullanılır.
Anayasal Başvuru ve Dilekçe Taslağı	references/anayasa-dilekce-basvuru-taslagi.md	AYM bireysel başvuru formu, norm denetimi başvuru gerekçesi veya anayasaya aykırılık itirazı gibi anayasal metinlerin yapılandırılmış taslağını üretmek; başvurunun biçim ve içerik şartlarına uygun iskelet gerektiğinde kullanılır.

• Alanın metodolojisi ve kaynak notu: references/_metodoloji.md

Kaynak kuralı (özet)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih + doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye [doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp / turk-hukuku-ictihat-mcp araçları kuruluysa metni hafızadan değil onlardan çek (madde_getir, ictihat_ara, karar_getir). Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.

---

Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.