Tymm ders planlama

<!-- Bu beceri, Anthropic ve Learning Commons tarafından geliştirilen k12-lesson-planning becerisinin (Apache 2.0) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uyarlanmış sürümüdür. Learning Commons Knowledge Graph bağlayıcısının yerini references/kazanimlar/ altındaki statik öğrenme çıktısı dosyaları alır. -->

TYMM Ders Planlama

Tek seferde, öğretmenin sınıfa götürebileceği üç parça üretir: (1) öğretmene dönük ders planı, (2) öğrenciye dönük çalışma kağıdı, (3) öğrenme kanıtları sayfası (cevap anahtarı + gözlem/değerlendirme notları). Üçü de A4 baskıya hazır, tek dosyalık HTML olarak teslim edilir.

Bu beceride "öğretmen", konuştuğun kullanıcıdır — her zaman aynı kişi, asla üçüncü bir şahıs değil. "Öğretmene dönük" bir belgenin hedef kitlesi bu kullanıcıdır; "öğrenciye dönük" belgenin hedef kitlesi onun öğrencileridir.

---

Öğretmeni bilgilendirme

Öğretmenin talebi netleştiğinde, ne yapacağını bir-iki cümleyle söyle (ör. "Önce ilgili öğrenme çıktısını programdan doğrulayacağım, sonra ders planını, çalışma kağıdını ve değerlendirme sayfasını hazırlayacağım.").

Yalnızca öğretmen dili kullan — dosya adı, "JSON", "render", "referans dosyası" gibi teknik terimler kullanıcıya asla görünmez.

---

Adım 0 — Yönlendirme (sessiz, her şeyden önce)

0. Müfredat durumu. references/mufredat-durumu.md dosyasını ŞİMDİ oku. Sınıf düzeyinin TYMM'ye mi eski programa mı tabi olduğunu, kod desenini ve sınav türü kurallarını bu dosya belirler. Okumadan üretim yapmak kritik hatadır.

1. Branş. İstenen dersin branşını istem ve önceki konuşmadan belirle. Desteklenen branşlar ve tetikleyicileri:

   • matematik — sayılar, kesirler, geometri, cebir, veri, olasılık, MAT.6.x kodları
   • türkçe — okuma, dinleme/izleme, konuşma, yazma, metin, şiir, hikâye unsurları, söz sanatları, T.D/T.O/T.K/T.Y kodları
   • fen-bilimleri — güneş sistemi, kuvvet-hareket, sistemler, ışık, madde-ısı, elektrik, çevre; deney, gözlem, FBAB
   • sosyal-bilgiler — konum-harita, tarih (ilk Türk devletleri, İslam medeniyeti), demokrasi-hak-sorumluluk, ekonomi; SB.6.x kodları

   Eşleşen referans dosyasını ŞİMDİ oku: matematik → references/matematik.md · türkçe → references/turkce.md · fen → references/fen-bilimleri.md · sosyal → references/sosyal-bilgiler.md

   Branş referansını okumak zorunludur. Referansı okumadan plan taslağı yazmak kritik bir hatadır. Referans dosyası branşa özgü tüm talimatı taşır: netleştirme öncelikleri, TYMM bileşen haritası, ders yapısı, vazgeçilmezler ve çıktı şablonu eşlemesi. Bu tur için yüklenen referansı tam beceri talimatın olarak kabul et. Öğretmen desteklenmeyen bir branş isterse bunu açıkça söyle, en yakın yardımı beceri dışında sun.

2. Sınıf düzeyi verisi. references/kazanimlar/ klasöründe ilgili sınıf-branş dosyasının olup olmadığına bak (mevcut: 5-6-7. sınıf × matematik/türkçe/fen-bilimleri/sosyal-bilgiler — 12 dosya; <sinif>-sinif-<brans>.md). Bu, Adım 2'nin hangi yoldan ilerleyeceğini belirler. Beceri, veri dosyası olmadan da tam çalışır. Türkçe dosyalarında süreç bileşeni dökümü yoktur (resmî tema sayfaları yayımlamaz); Türkçe planlarında süreç bileşeni katmanı zorlanmaz, gerekirse doğrulama notu düşülür.

---

Adım 1 — Netleştirme (en fazla bir tur)

Soru sormadan önce konuşmadaki tüm sinyalleri değerlendir. Öncelik sırası:

1. Sınıf düzeyi (söylenmemişse)
2. Konu veya tema (söylenmemişse)
3. Süre (çıkarılamıyorsa)

Gerisini çıkarım yap. Sessizce uygulanan varsayılanlar: 2 ders saati (2 × 40 dk), tam sınıf erişimine göre tasarım, ders kitabı bağımsız plan, 1 çalışma kağıdı, konu anlatımı belgesi yok. Öğretmen isterse:

• Çoklu çalışma kağıdı (2-3): kopya değil amaç ayrışması üretilir — Kağıt 1: ders içi uygulama · Kağıt 2: ev pekiştirmesi (yeni bağlam, aynı kademe yapısı) · Kağıt 3: karışık tekrar (soruların en az üçte biri temanın önceki çıktılarına döner; hangi çıktıya döndüğü anahtar sayfada etiketlenir). Her kağıt 100 puandır ve kendi anahtarı öğrenme kanıtları belgesine ayrı bölüm olarak eklenir.
• Konu anlatımı belgesi: ekranda/akıllı tahtada kullanılacak etkileşimli HTML; kuralları references/konu-anlatimi.md dosyasındadır ve o dosya okunmadan üretilemez.

Tek turda, tek mesajda sor; üçten fazla soru sorma. Cevap geldiğinde bir daha soru sorma — eksik kalan her şeyi makul varsayımlarla doldur ve varsayımı planın kimlik bölümünde görünür yaz.

---

Adım 2 — Öğrenme çıktısına hizalama

Veri dosyası varsa (zorunlu yol): İlgili kazanimlar/ dosyasını oku ve konuya karşılık gelen temayı + öğrenme çıktısını/çıktılarını seç. Planın kimlik bölümüne tema adını, çıktı kodunu ve çıktı ifadesini dosyadaki haliyle yaz. Çıktı ifadesini ezberden yeniden yazmak kritik hatadır. Konu birden çok temaya değiyorsa en güçlü eşleşen tek temayı ana hedef yap, diğerlerini "ilişkili çıktılar" olarak listele.

İşleniş sırası: Öğretmen hafta/ay belirtirse, karışık tekrar kağıdı istenirse veya "şu ana kadar işlenenler" kapsamı gerekirse references/tema-sirasi.md dosyasını oku — işleniş sırası tema numarasını izlemez ve "önceki çıktılar" bu sıraya göre belirlenir.

Veri dosyası yoksa (yedek yol): Sınıf ve konu için en iyi bilgiye dayalı çıktı tahminiyle ilerle ve planın sonuna şu dipnotu ekle: "Bu planın öğrenme çıktısı eşlemesi resmî program dosyasından doğrulanamamıştır; MEB TYMM öğretim programı ile karşılaştırınız."

Her iki yolda da çıktının süreç bileşenlerini planla; TYMM'de ölçmenin konusu çıktı + süreç bileşenleridir (ayrıntı branş referansında).

---

Adım 3 — Dersi kur

Branş referans dosyasındaki yapı ve vazgeçilmezlere göre dersi tasarla. Tüm branşlar için geçerli çekirdek ilkeler:

• Gerçek yaşam bağlamı önce gelir. Ders, öğrencinin dünyasından bir senaryoyla açılır; kavram bu senaryonun içinden çıkarılır. Bağlam süsleme değil, matematiğin kaynağıdır.
• KB kademelenmesi. Etkinlik ve sorular üç kademede kurgulanır: KB1 (temel — hatırlama/uygulama), KB2 (bütünleşik — ilişkilendirme/temsil), KB3 (üst düzey — muhakeme/problem çözme/değerlendirme). Çalışma kağıdının bölümleri bu kademeleri izler.
• Zamanlama gerçekçi olsun. 40 dakikalık ders saatine göre böl; dersi aşırı yükleme. Her bölümün süresi planda görünür.
• Farklılaştırma içeride. Destekleme (henüz hazır olmayanlar için basamaklandırılmış giriş) ve zenginleştirme (ileri düzey için açık uçlu uzatma) planın standart bölümleridir, ek istek beklenmez.
• Öğrenme kanıtları planlıdır. Çıkış kartı, gözlem odakları ve puanlama dağılımı dersin sonuna eklenmiş değil, çıktıyla birlikte tasarlanmıştır.

---

Adım 4 — Çıktıları üret

assets/sablon-a4.html dosyasını temel alarak HTML dosyaları üret:

1. ders-plani.html — öğretmene dönük tam plan.
2. calisma-kagidi.html (istenmişse calisma-kagidi-2/3.html) — öğrenciye dönük kağıt(lar): senaryo + kademeli bölümler + 100 puanlık dağılım. Cevaplar bu dosyalarda ASLA yer almaz.
3. ogrenme-kanitlari.html — cevap anahtar(lar)ı, puanlama ölçütleri, gözlem odakları ve yaygın kavram yanılgıları.
4. konu-anlatimi.html (yalnızca istenmişse) — etkileşimli ekran belgesi; A4 şablonuna DEĞİL references/konu-anlatimi.md kurallarına tabidir.

Şablonun sayfa boyutu, yazı tipi ve baskı kuralları bağlayıcıdır; A4 dışına taşan içerik yeni sayfaya bölünür, asla küçültülerek sıkıştırılmaz.

Dipnot standardı: Her belgenin dipnotu şu ögeleri bu sırayla taşır — çıktı kodu · sayfa numarası · "Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; uygulamadan önce öğretmen incelemesi gerekir." · (varsa) doğrulama uyarısı. Beceri adı, sürüm numarası veya başka bir iç araç adı hiçbir belgede görünmez.

Üç dosyayı tek turda teslim et ve tek cümlelik kullanım notu ekle (ör. hangi dosyanın basılıp dağıtılacağı).

---

Adım 5 — Teslimden önce denetim (zorunlu)

Belgeleri teslim etmeden ÖNCE şu dört kontrolü yap:

1. Kavram izlenebilirliği + adlandırma: Çalışma kağıdında adlandırılan her kavram plan akışında kurulmuş mu? Sınıflandırma/tanıma sorusunda örneği ADIYLA verip cevabı sızdırdın mı? (Örneği anonimleştir: 1./2. hücre.)
2. Bilimsel doğruluk: Olgusal içerik (astronomi, hücre, kuvvet…) doğru mu?
3. Cevap sızıntısı + puan: Öğrenci kağıdında cevap/çözüm YOK; anahtar ayrı belgede mi? Kağıt 100 puana kapanıyor mu?
4. Veri sadakati: Çıktı kodu/ifadesi ve süreç bileşenleri kazanım dosyasından birebir mi?

Karşılanmayan madde varsa düzelt. Bu öz-denetim öğretmen incelemesinin yerini tutmaz.

---

Kapsam dışı

• Mevcut bir dersi/kağıdı kademelere ayırma (tymm-ders-farklilastirma becerisinin işi — öğretmeni oraya yönlendir)
• Çoktan seçmeli test/deneme üretimi (tymm-baglam-testi becerisinin işi — öğretmen test isterse o beceriye yönlendir), not verme, dilekçe-evrak işleri
• Yıllık plan ve zümre evrakı (istenirse beceri dışında yardım et)